گیتار و سنتور دوی از محبوبترین سازهای موسیقی در ایران می باشند. هر دو این سازها از دستهٔ سازهای زهی محسوب میشوند و در اجرای موسیقیهای محلی و سنتی ایرانی استفاده میشوند. اما تفاوتهای زیادی بین گیتار و سنتور وجود دارد که در این مقاله به بررسی آنها میپردازیم.
ساختار و شکل ظاهری
گیتار یک ساز زهی است که از چهار زه چوبی تشکیل شده است. این چهار زه به وسیلهٔ رکابها به یکدیگر متصل شدهاند و دارای یک دسته و یک صفحه صدا میباشد. رکابها بر روی دستهٔ گیتار قرار گرفتهاند تا نتهای متفاوت را بتوان بوسیلهٔ فشار دادن و کشیدن آنها تولید کرد.
سنتور نیز یک ساز زهی است اما شکل ظاهری آن با گیتار متفاوت است. سنتور دارای یک صفحهٔ چوبی مستطیلی بوده که بر روی آن ۷۲ تار نایلونی قرار دارد. این تارها بر روی اصطکاکهای فلزی قرار گرفتهاند و با فشار دادن به آنها صدا تولید میشود.
نحوهٔ نواختن
یکی از اصلیترین تفاوتهای بین گیتار و سنتور، نحوهٔ نواختن آنها است. در گیتار، نوازنده معمولاً از انگشتان خود برای فشار دادن رکابها و تولید صدا استفاده میکند. همچنین از پیکها نیز برای کشیدن رکابها و تولید صدای بلندتر استفاده میشود.
اما در سنتور، نوازنده از دو عصای چوبی به نام «ملکس» برای فشار دادن تارها و تولید صدا استفاده میکند. این عصایها به وسیلهٔ دستهای نوازنده حرکت داده میشوند تا تارها لمس شوند و صدا تولید شود.
دامنهٔ صدا
دامنهٔ صدا نیز یکی از تفاوتهای پر اهمیت بین گیتار و سنتور است. گیتار دارای ۶ رکاب است که از رکاب پایینتر (رکاب می) تا رکاب بالاتر (رکاب میبمل) یک اوکتاو تشکیل میدهند. این به نوازنده امکان میدهد تا صداهای متفاوت را تولید کند.
اما سنتور دارای ۲۷ تار است که از تار پایینتر (تار دو) تا تار بالاتر (تار سی) چندین اوکتاو تشکیل میدهند. این به نوازنده امکان میدهد تا صداهای با فرکانسهای متفاوت را تولید کرده و موسیقیهای پیچیدهتری را اجرا کند.
استفاده در موسیقی
گیتار و سنتور هر دو در موسیقیهای سنتی و محلی ایرانی استفاده میشوند. اما هر یک از این سازها برای اجرای سبکهای متفاوت موسیقی مناسبتر می باشند. به طور کلی، گیتار برای اجرای موسیقیهای پاپ، راک و جاز مناسب است در حالی که سنتور برای اجرای موسیقیهای سنتی و محلی ایرانی بهتر استفاده میشود.
همچنین، سنتور به عنوان یک ساز اصیل ایرانی مورد توجه بیشتری از سوی نوازندگان سنتی ایرانی قرار دارد. این ساز برای اجرای آوازها، موسیقیهای محلی و مراسمهای سنتی از جمله عروسیها و مراسم دینی استفاده میشود.
نتیجهگیری
در این مقاله به مقایسهٔ گیتار و سنتور پرداختیم و تفاوتهای آنها را بررسی کردیم. هر دو این سازها از دوی از محبوبترین سازهای موسیقی در ایران می باشند و هر یک ویژگیها و کاربردهای خاص خود را دارند.
به طور کلی، گیتار برای اجرای موسیقیهای پاپ، راک و جاز مناسب است در حالی که سنتور برای اجرای موسیقیهای سنتی و محلی ایرانی بهتر استفاده میشود. همچنین، سنتور به عنوان یک ساز اصیل ایرانی برای اجرای آوازها، موسیقیهای محلی و مراسمهای سنتی استفاده میشود.
