پاسخ کوتاه: در سفته ضمانت وام باید نام کامل گیرنده، مبلغ به عدد و حروف، تاریخ صدور، امضای صادرکننده و عبارتی روشن مانند «بابت تضمین بازپرداخت وام موضوع قرارداد شماره … مورخ …» درج شود. سفته را سفیدامضا یا بدون نام گیرنده تحویل ندهید و شماره سفته، علت صدور و شرایط استرداد آن را در قرارداد و رسید جداگانه بنویسید.
نمونه سفته پر شده جهت ضمانت وام چگونه است؟
فرض کنید شخصی برای تضمین وام قراردادی، سفتهای به مبلغ پانصد میلیون ریال به مؤسسه یا وامدهنده میدهد. اطلاعات نمونه میتواند به این شکل تنظیم شود؛ مشخصات واقعی و قرارداد خودتان را جایگزین کنید:
| قسمت سفته | نمونه نوشتن | دلیل اهمیت |
|---|---|---|
| مبلغ | ۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال؛ پانصد میلیون ریال | عدد و حروف باید یکسان باشد |
| در وجه | نام کامل وامدهنده یا نام و شناسه ملی شرکت | از تبدیل شدن سفته به سند در وجه حامل جلوگیری میکند |
| تاریخ صدور | تاریخ واقعی تحویل سفته | برای تشخیص زمان و رابطه قراردادی مهم است |
| سررسید | مطابق قرارداد یا عندالمطالبه با توضیح قراردادی | نباید با برنامه بازپرداخت تعارض داشته باشد |
| بابت | بابت تضمین بازپرداخت وام قرارداد شماره … مورخ … | ارتباط سفته با تعهد اصلی را روشن میکند |
| امضا | امضای صادرکننده مطابق نمونه معتبر | امضا رکن اصلی تعهد صادرکننده است |
این مثال فرم عمومی است و جای بررسی قرارداد واقعی را نمیگیرد. مبلغ، نوع وام، اقساط، ضامن، خسارت و شرایط وصول ممکن است تنظیم متفاوتی لازم داشته باشد.
قانون درباره مندرجات سفته چه میگوید؟
مواد ۳۰۷ تا ۳۰۹ قانون تجارت در پایگاه مرکز پژوهشهای مجلس چارچوب سفته را بیان میکند. ماده ۳۰۷ سفته را تعهد امضاکننده به پرداخت مبلغ در موعد معین یا عندالمطالبه معرفی میکند. ماده ۳۰۸ نیز بر مهر یا امضا، تاریخ، مبلغ با حروف، گیرنده وجه و تاریخ پرداخت تأکید دارد.
نبودن بعضی مندرجات ممکن است امتیازهای سند تجاری را محل اختلاف کند، اما همیشه به معنی بیاثر بودن کامل برگه نیست؛ ممکن است نوشته با توجه به امضا، قرارداد و سایر مدارک بهعنوان سند عادی بررسی شود. به همین دلیل نباید تصور کرد سفته ناقص یا سفیدامضا هیچ خطری ندارد.
روی سفته ضمانت وام دقیقاً چه بنویسیم؟
عبارت کوتاه و روشن زیر میتواند الگوی اولیه باشد:
این سفته بابت تضمین بازپرداخت وام موضوع قرارداد شماره … مورخ … در وجه … صادر شده است و استفاده از آن تابع شرایط همان قرارداد است.
همین عبارت را با شماره سفته و مبلغ آن در قرارداد نیز تکرار کنید. صرف نوشتن واژه «ضمانت» همه اختلافها را حل نمیکند؛ قرارداد باید مشخص کند چه زمانی تخلف محقق میشود، چه مبلغی باقی مانده و دارنده پیش از مطالبه چه اخطاری باید بدهد.
تاریخ سررسید را بنویسیم یا خالی بگذاریم؟
خالی گذاشتن تاریخ، فضای سوءاستفاده و اختلاف را بیشتر میکند. اگر وام یک سررسید نهایی دارد، تاریخ منطبق با قرارداد بنویسید. اگر اقساط متعدد است یا طرفین سفته را عندالمطالبه در نظر گرفتهاند، این موضوع باید صریح و هماهنگ در سفته و قرارداد ذکر شود. عبارت مبهمی مانند «هر وقت لازم شد» مناسب نیست.
اگر وامدهنده از شما سفته سفیدامضا میخواهد، پیش از تحویل مشاوره بگیرید. تکمیل بعدی مبلغ، تاریخ یا نام گیرنده میتواند اثبات توافق اولیه را دشوار کند.
نام گیرنده و امکان انتقال سفته
نام شخص یا شرکت دریافتکننده را کامل بنویسید. برای شرکت، نام ثبتی و شناسه ملی را در قرارداد درج کنید. عبارت «در وجه حامل» یا خالی گذاشتن نام، کنترل شما بر دارنده سند را کاهش میدهد.
اگر توافق این است که سفته به دیگری منتقل نشود، شرط عدم انتقال و آثار نقض آن را در قرارداد بنویسید و روی سفته نیز به قرارداد ارجاع دهید. اثر این شرط در برابر اشخاص ثالث و شیوه انتقال ممکن است نیازمند بررسی حقوقی پرونده باشد؛ به یک جمله روی برگه اکتفا نکنید.
رسید تحویل سفته چه اطلاعاتی داشته باشد؟
- شماره یا شناسه هر سفته و مبلغ اسمی آن؛
- نام و کد ملی صادرکننده و گیرنده؛
- شماره و تاریخ قرارداد وام؛
- علت تحویل: تضمین بازپرداخت و نه پرداخت نقدی؛
- تعداد اقساط و شرایطی که اجازه مطالبه سفته را میدهد؛
- تعهد به استرداد اصل سفته پس از تسویه کامل؛
- تاریخ تحویل و امضای گیرنده.
از سفته تکمیلشده و رسید تصویر واضح بگیرید. تصویر بهتنهایی جای اصل سند را نمیگیرد، اما برای اثبات شماره، مبلغ و وضعیت برگه هنگام تحویل مفید است.
ضامن باید کجای سفته را امضا کند؟
امضای شخص دیگری بدون توضیح میتواند درباره نقش او اختلاف ایجاد کند؛ ممکن است امضا بهعنوان ضمانت، ظهرنویسی یا حتی گواهی تفسیر شود. اگر شخصی ضامن وام است، نقش، حدود مسئولیت، مبلغ و قرارداد مرتبط باید کنار امضا یا در قرارداد روشن باشد. مشخصات ضامن و عبارت «بهعنوان ضامن صادرکننده» را صریح بنویسید و امضای او را از امضای صادرکننده جدا کنید.
آیا دارنده میتواند سفته ضمانت را فوراً اجرا بگذارد؟
دارنده میتواند مطالبه را آغاز کند، اما نتیجه به متن سفته، قرارداد، میزان بدهی، تحقق تخلف و مدارک طرفین بستگی دارد. ضمانتی بودن سفته میتواند در دفاع و تعیین مبلغ قابل مطالبه مؤثر باشد، ولی مانع قطعی طرح دعوا نیست. صادرکننده باید قرارداد، رسید پرداخت اقساط، مکاتبات و رسید تحویل سفته را نگه دارد.
در مقابل، وامدهنده نیز نباید مبلغی بیش از بدهی واقعی یا برخلاف شرایط قرارداد مطالبه کند. محاسبه مانده اصل وام، سود یا کارمزد قانونی و پرداختهای انجامشده باید قابل اثبات باشد.
چکلیست پیش از تحویل سفته
- هیچ قسمت اصلی را سفید نگذارید.
- مبلغ عددی و حروفی را تطبیق دهید.
- نام گیرنده و علت ضمانتی را بنویسید.
- به شماره و تاریخ قرارداد ارجاع دهید.
- شماره سفته را داخل قرارداد ثبت کنید.
- رسید امضاشده بگیرید و تصویر سفته را نگه دارید.
- شرایط مطالبه و زمان استرداد اصل سفته را مشخص کنید.
اگر سفته برای رابطه کاری صادر میشود، شرایط آن با ضمانت وام یکسان نیست. در این حالت راهنمای اجرای سفته حسن انجام کار را نیز بررسی کنید.
سوالات متداول
آیا نوشتن «بابت ضمانت وام» کافی است؟
این عبارت مفید است، اما قرارداد و رسید باید شماره سفته، مبلغ، تعهد اصلی و شرایط مطالبه را هم روشن کنند.
آیا سفته ضمانت وام باید تاریخ داشته باشد؟
تاریخ صدور را درج کنید. سررسید نیز باید با ساختار وام هماهنگ و در قرارداد شفاف باشد؛ خالی گذاشتن آن ریسک اختلاف را افزایش میدهد.
بعد از تسویه وام چه کنیم؟
اصل سفته را پس بگیرید و روی رسید تسویه، شماره سفتههای مستردشده را بنویسید. صرف پیام شفاهی برای پایان تعهد کافی نیست.
اگر سفته سفیدامضا دادهایم چه اقدامی لازم است؟
مدارک رابطه وام، پیامها، پرداختها و رسیدها را حفظ کنید و برای تعیین راهکار متناسب با وضعیت سند، سریع مشاوره حقوقی بگیرید.
