پاسخ کوتاه: جلب شخص ثالث در مرحله تجدیدنظر امکانپذیر است، اما جالب ثالث باید تا پایان نخستین جلسه رسیدگی تجدیدنظر جهات خود را اعلام و ظرف سه روز دادخواست مستقل جلب ثالث را تقدیم کند. دادخواست باید شرایط دادخواست اصلی را داشته باشد و ارتباط دعوای ثالث با پرونده اصلی روشن شود. صرف نوشتن نام شخص ثالث در لایحه تجدیدنظرخواهی، جای دادخواست و پرداخت هزینه دادرسی را نمیگیرد.
نمونه دادخواست جلب شخص ثالث در مرحله تجدیدنظر
ریاست محترم دادگاه تجدیدنظر استان …
با سلام؛ اینجانب … در پرونده کلاسه …، به طرفیت …، نسبت به دادنامه شماره … صادره از شعبه … دادگاه عمومی حقوقی … تجدیدنظرخواه/تجدیدنظرخوانده هستم. نظر به اینکه آقای/خانم/شرکت … به موجب قرارداد/تعهد/انتقال مورخ … در موضوع دعوا دخالت مستقیم داشته و نتیجه رسیدگی به حقوق و تعهدات وی مرتبط است، در مهلت مقرر قانونی جلب نامبرده را درخواست میکنم.
مجلوب ثالث بر اساس … مکلف به … بوده/مال موضوع دعوا را به اینجانب منتقل کرده/ضمانت اجرای تعهد را پذیرفته است. رسیدگی همزمان برای روشنشدن رابطه طرفین و جلوگیری از صدور آرای ناسازگار ضروری است. مستندات شامل … پیوست است. با استناد به مواد ۱۳۵ تا ۱۴۰ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی، صدور حکم شایسته نسبت به مجلوب ثالث و اتخاذ تصمیم هماهنگ با دعوای اصلی تقاضا میشود.
دلایل و پیوستها: تصویر دادنامه بدوی، دادخواست یا پاسخ تجدیدنظر، قرارداد و الحاقیهها، رسیدها، مکاتبات، اظهارنامه و سایر ادله مرتبط.
جلب ثالث در تجدیدنظر یعنی چه؟
جلب ثالث یک دعوای طاری است. یکی از طرفین پرونده اصلی، شخص دیگری را وارد دادرسی میکند تا درباره رابطه مرتبط او نیز تصمیم گرفته شود. هدف میتواند محکومیت مستقیم ثالث، تقویت دفاع یا روشنشدن مسئولیت قراردادی باشد. جلب ثالث را نباید با «ورود ثالث» اشتباه گرفت؛ در ورود ثالث، خود شخص بیرون از پرونده مدعی حق یا ذینفع است و داوطلبانه وارد میشود.
مهلت جلب ثالث در مرحله تجدیدنظر
بر اساس ماده ۱۳۵ قانون آیین دادرسی مدنی، هر یک از اصحاب دعوا که جلب شخص ثالثی را لازم بداند میتواند تا پایان جلسه اول دادرسی جهات و دلایل خود را اظهار کند و ظرف سه روز پس از جلسه، دادخواست بدهد. این قاعده در مرحله تجدیدنظر نیز تصریح شده است. اگر دادخواست خارج از مهلت یا بدون رعایت تشریفات داده شود، خطر رد یا رسیدگینشدن آن وجود دارد.
برای محاسبه مهلت، تاریخ صورتجلسه، تعطیلات رسمی و قواعد ابلاغ باید دقیق بررسی شود. بهتر است اظهار قصد جلب ثالث صریحاً در صورتجلسه درج شود و رسید ثبت دادخواست نگهداری شود.
دادخواست باید علیه چه کسانی باشد؟
در تنظیم ستون خواندگان، فقط مجلوب ثالث را ننویسید. مطابق ساختار دعوای طاری و رویه عملی، طرفهای لازم پرونده اصلی باید درست درج شوند تا حق دفاع آنان رعایت شود. سمت هر شخص—تجدیدنظرخواه، تجدیدنظرخوانده و مجلوب ثالث—در شرح دادخواست روشن باشد. اشتباه در طرف دعوا ممکن است باعث ایراد شکلی شود.
چه ارتباطی با دعوای اصلی لازم است؟
ادعای جلب باید با دعوای اصلی دارای منشأ واحد یا ارتباط کامل باشد؛ یعنی تصمیم در یکی بر دیگری اثر جدی بگذارد یا رسیدگی جداگانه احتمال تعارض ایجاد کند. برای مثال، خریدار محکوم به پرداخت یا تحویل ملکی شده و مدعی است فروشنده پیشین در برابر او تعهد تضمین یا انتقال داشته است. صرف اینکه ثالث اطلاعاتی درباره پرونده دارد، او را مجلوب ثالث نمیکند؛ چنین شخصی ممکن است شاهد باشد.
مدارک و خواسته را چگونه بنویسیم؟
| بخش | نکته عملی |
|---|---|
| خواسته | محکومیت یا اثر حقوقی مورد انتظار از ثالث را دقیق بنویسید |
| بهای خواسته | در دعوای مالی مطابق قواعد تقویم خواسته تعیین شود |
| شرح | ارتباط دعوا، منشأ تعهد ثالث و مهلت قانونی توضیح داده شود |
| دلایل | قرارداد، رسید، مکاتبات، پرونده اصلی و شهادت مرتبط ذکر شود |
| پیوست | نسخه خوانا و به تعداد لازم برای ابلاغ ارائه شود |
آیا میتوان برای نخستین بار در تجدیدنظر دعوای ثالث طرح کرد؟
اصل بر این است که ادعای جدید در تجدیدنظر پذیرفته نمیشود، اما جلب ثالث از دعاوی طاری است که قانون در مرحله تجدیدنظر نیز اجازه داده است. با این حال، مجازبودن اصل جلب به معنای پذیرش هر خواسته تازهای نیست. دادگاه بررسی میکند که شرایط جلب، ارتباط و مهلت رعایت شده باشد. متن دادخواست باید دقیقاً بر همین رابطه متمرکز باشد.
اشتباهات رایج
- اعلام جلب پس از پایان جلسه اول بدون عذر و مبنای قابل قبول
- ثبت تقاضا فقط در لایحه و ندادن دادخواست مستقل
- نامشخصبودن خواسته علیه مجلوب ثالث
- ندادن نسخه کافی مدارک برای ابلاغ
- جلب شاهد یا مطلع به جای درخواست استماع شهادت
- طرح اختلافی که ارتباط کامل با دعوای تجدیدنظر ندارد
بعد از ثبت دادخواست چه میشود؟
دادخواست از نظر شرایط شکلی بررسی و برای طرفها ابلاغ میشود. اگر نقصی وجود داشته باشد، اخطار رفع نقص صادر میشود. معمولاً دعوای جلب و دعوای اصلی توأمان رسیدگی میشوند؛ با این حال، دادگاه میتواند در حدود قانون درباره جداسازی رسیدگی تصمیم بگیرد. وضعیت ابلاغ و ثبت را با کد رهگیری کنترل کنید؛ پیگیری دادخواست با کد رهگیری مراحل عمومی آن را توضیح میدهد.
منبع قانونی
مواد ۱۳۵ تا ۱۴۰ قانون آیین دادرسی مدنی را در پایگاه ملی قوانین و مقررات ببینید. آرای منتشرشده پژوهشگاه قوه قضاییه نیز برای شناخت نحوه برخورد دادگاهها مفید است، اما رأی یک شعبه جای قانون یا رأی وحدت رویه را نمیگیرد.
سوالات متداول
آیا جلب ثالث هزینه دادرسی دارد؟
بله، دادخواست مستقل است و هزینه آن با توجه به مالی یا غیرمالی بودن خواسته تعیین میشود.
آیا دادخواست را همراه تجدیدنظرخواهی میتوان داد؟
امکان ثبت زودتر وجود دارد، اما باید مرجع، طرفها، خواسته و ارتباط پرونده درست درج شود. نباید صرفاً جملهای به متن تجدیدنظرخواهی افزود.
اگر ثالث فقط شاهد باشد باید او را جلب کرد؟
خیر. برای شاهد، درخواست استماع شهادت مطرح میشود؛ جلب ثالث برای طرفکردن شخص در دعوای طاری است.
آیا مجلوب ثالث میتواند دفاع مستقل کند؟
بله. پس از ابلاغ، او از حقوق دفاعی طرف دعوا برخوردار است و میتواند به صلاحیت، شکل و ماهیت ادعا پاسخ دهد.
